Nhân dịp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới Australia (từ ngày 9 – 12/8) theo lời mời của Toàn quyền Australia Sam Mostyn, phóng viên Dân trí có cuộc trao đổi với PGS, TS Trần Thị Hồng Liên, Trưởng khoa Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế – Luật (Đại học Quốc gia TPHCM), về triển vọng hợp tác, cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam và Australia.

Quan hệ Việt Nam – Australia đang ở giai đoạn phát triển năng động nhất kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Theo bà, điều này đã và đang tạo động lực như thế nào cho thương mại, đầu tư và hợp tác kinh tế song phương?

– Quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Australia đã có lịch sử phát triển và nâng cấp liên tục kể từ khi thiết lập quan hệ năm 1973 tới quan hệ đối tác chiến lược toàn diện được xác lập từ năm 2024 đến nay. Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia lần này sẽ tiếp tục khẳng định và nâng lên tầm cao mới mối quan hệ hữu nghị tốt đẹp và tin cậy cao giữa hai quốc gia có tiếng nói quan trọng trong khu vực.

Sự khẳng định mối quan hệ tin cậy có ý nghĩa rất lớn với cộng đồng kinh doanh ở cả hai quốc gia. Sự tin cậy về chính trị sẽ kiến tạo những chính sách minh bạch, ổn định và hỗ trợ để các doanh nghiệp tự tin thực hiện chiến lược kinh doanh mới ở cả hai thị trường. Đây cũng là động lực cho sự mở rộng thương mại, đầu tư và hợp tác kinh tế song phương.

Các trụ cột hợp tác giữa Việt Nam và Australia theo Kế hoạch Đối tác Phát triển 2025 – 2030 bao gồm: Một nền kinh tế bao trùm, có khả năng chống chịu, bền vững và thịnh vượng; tăng cường nguồn nhân lực nhằm đáp ứng các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội; tăng cường khả năng chống chịu với khí hậu, thích ứng và giảm phát thải; phát triển kinh tế – xã hội bao trùm và có sự tham gia của các nhóm cư dân…

Khi các doanh nghiệp Việt Nam đang tìm kiếm con đường đa dạng hóa nguồn cung đầu vào cũng như thị trường đầu ra, thì Australia là một trong những lựa chọn đáng tin cậy để không chỉ bảo đảm khả năng chống chịu của doanh nghiệp, mà còn của toàn bộ nền kinh tế.

Hai nước có nhiều dư địa hợp tác trong các lĩnh vực đầu tư, khoáng sản, năng lượng, công nghệ, du lịch và hàng không. Theo bà, đâu sẽ là những lĩnh vực có khả năng tạo đột phá trong thời gian tới?

– Trong khi Australia có khoảng 28 triệu dân thì Việt Nam có 102 triệu dân (gấp 3,6 lần) tính đến năm 2026. Ngược lại, Australia có diện tích gấp 23 lần Việt Nam với nhiều khoáng sản quan trọng có trữ lượng hàng đầu thế giới. Để đánh giá được ngành hợp tác tiềm năng cao cần nhìn vào nhu cầu và thế mạnh của các bên.

Hiện nay, các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang thị trường Australia là máy móc, thiết bị điện tử, nhiên liệu khoáng, giày dép, quần áo, thủy sản, đồ nội thất, hoa quả tươi… Xuất khẩu của Australia sang Việt Nam tập trung chủ yếu vào nhóm năng lượng, khoáng sản, nông sản và nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất. Cơ cấu thương mại giữa hai nền kinh tế mang tính bổ trợ cao.

Các ngành thế mạnh của Australia gồm khai mỏ (quặng sắt, than, nhôm, khí đốt, vàng, lithium…), nông nghiệp, giáo dục đào tạo và du lịch, đây cũng là những trụ cột xuất khẩu của họ.

Australia cũng từng gặt hái nhiều thành công về đổi mới sáng tạo, từ cấp quốc gia đến doanh nghiệp và trường đại học. Đáng chú ý, so với dân số không lớn, nước này gần đây nổi lên như một điểm sáng về khởi nghiệp, tiêu biểu là Canva, công cụ thiết kế đang được nhiều người Việt Nam yêu thích.

Về phía Việt Nam, chúng ta có một thị trường người tiêu dùng đáng mơ ước cho mọi doanh nghiệp với khả năng chi tiêu đang gia tăng mạnh, yêu cầu về chất lượng ngày càng cao cùng sự phát triển nhanh của tầng lớp trung lưu. Việt Nam đang chuyển đổi mô hình phát triển quốc gia dựa vào khoa học công nghệ cùng nhiều cam kết về chuyển đổi năng lượng và nhu cầu bức thiết về chuyển đổi số.

Như bà chia sẻ, những lĩnh vực thế mạnh của Australia tiếp tục bổ trợ cho nhu cầu phát triển của Việt Nam. Vậy đâu là lĩnh vực chúng ta cần đặt trọng tâm hợp tác?

– Việt Nam có thể học hỏi công nghệ đổi mới sáng tạo của Australia, đồng thời là thị trường điểm đến quan trọng trong lộ trình toàn cầu của các doanh nghiệp khởi nghiệp. Do thị trường nội địa khá nhỏ, nên nhiều nhà khởi nghiệp Australia chọn ra nước ngoài ngay từ khi manh nha ý tưởng. Với lực lượng người tiêu dùng trẻ, năng động, thích ứng nhanh với công nghệ mới, Việt Nam có tiềm năng đặc biệt hấp dẫn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp ở nhiều ngành nghề khác nhau.

Nông sản sẽ tiếp tục là thị trường thương mại song phương sôi động nhất. Người dân Việt Nam rất ưa chuộng nông sản Australia vì chất lượng cao và an toàn. Với công nghệ vận chuyển tiên tiến cho thời gian vận chuyển nhanh, chi phí hợp lý, nông sản tươi nước này đang tiếp cận rộng rãi người tiêu dùng Việt từ nông thôn đến thành thị. Đây là cơ hội để các nhà đầu tư Việt Nam có thể đẩy mạnh đáp ứng nhu cầu nội địa.

Một ngành tiêu biểu khác là năng lượng. Bên cạnh nhập khẩu than là chủ yếu như hiện nay, Australia có thể trở thành nhà cung cấp khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) cho Việt Nam để bảo đảm đầu vào cho một loạt các nhà máy điện khí. Tổng công suất các nhà máy điện công nghệ tua bin khí hỗn hợp sử dụng nhiên liệu LNG nhập khẩu đã được phê duyệt và đang được đề xuất đầu tư tại miền Nam, miền Trung, cũng như nhu cầu LNG nhập khẩu là rất lớn. Khi nguồn cung từ khu vực Trung Đông trở nên rủi ro liên quan tới eo biển Hormuz, các nhà xuất khẩu LNG từ những quốc gia có trữ lượng lớn và thân thiện như Australia sẽ giúp Việt Nam thực thi tốt hơn các mục tiêu chuyển đổi năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng.

Với những cơ hội lớn này, doanh nghiệp hai nước cần làm gì để gia tăng kết nối, mở rộng đầu tư và hình thành các chuỗi hợp tác bền vững? Doanh nghiệp Việt nên tận dụng cơ hội này ra sao?

– Sự thành công kinh tế mấy thập kỷ qua của Australia một phần quan trọng đến từ hệ thống quản lý nhà nước rất hiệu quả và minh bạch cho không chỉ người dân và doanh nghiệp, mà cho cả người nước ngoài và doanh nghiệp nước ngoài. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam muốn mua bán hàng hay đầu tư vào thị trường Australia, việc hiểu thật rõ các quy định pháp lý là yêu cầu tiên quyết. Ưu điểm lớn là các quy định này được công khai, hoàn toàn có thể tìm được trên các trang thông tin chính thức của cơ quan nhà nước. Doanh nghiệp có thể tự tìm hiểu hoặc sử dụng dịch vụ của các đơn vị tư vấn.

Doanh nghiệp Australia hoạt động có tính cộng đồng rất cao, họ thường kết nối với nhau thông qua các phòng thương mại như AusCham đang hiện diện tại Hà Nội và TPHCM. Đại diện cơ quan ngoại giao của hai nước cũng hoạt động rất tích cực nhằm thúc đẩy phát triển thương mại – đầu tư hai chiều. Đây là những cơ chế hiệu quả để doanh nghiệp hai bên kết nối và hợp tác.

Với cộng đồng người Việt đang sống tại Úc lên tới hơn 350.000 người, đây vừa là một thị trường có tính biểu tượng bảo chứng cho chất lượng cao, vừa là kênh kết nối và giao lưu nhân dân mà doanh nghiệp hai nước nên khai thác để phát triển các quan hệ hợp tác bền vững.

Xin cám ơn bà!